Nội dung chính
Trong thời đại AI bùng nổ, Gen Z cần trang bị những kỹ năng “thuần con người” để duy trì lợi thế cạnh tranh.
AI trong giáo dục: Cân bằng giữa cơ hội và thách thức
Theo Tiến sĩ Phạm Hồng Hoa, Phó Hiệu trưởng Trường Nam Úc Scotch AGS (TPHCM), việc tiếp cận AI phải ở mức độ cân bằng. Ông nhấn mạnh: không nên xem AI là “cứu cánh” tuyệt đối, cũng không nên hoảng sợ và tránh xa hoàn toàn. Thay vào đó, học sinh cần được định hướng phát triển tư duy độc lập, liêm chính học thuật và khả năng tự chủ công nghệ ngay từ bậc phổ thông.
Ở cấp đại học, nhiều trường trên thế giới cũng áp dụng quy chế nghiêm ngặt khi cho phép sử dụng AI, nhằm bảo vệ các giá trị cốt lõi như trung thực học thuật, tư duy phản biện và khả năng phân tích độc lập. AI chỉ là công cụ hỗ trợ mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, không thể thay thế quá trình suy nghĩ, lập luận và sáng tạo.
Kỹ năng con người mà AI không thể thay thế
Bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Hiệu trưởng Trường THPT Bình Tân (TPHCM), cho rằng Gen Z nên tập trung phát triển những kỹ năng sau:
- Tư duy phản biện và giải quyết vấn đề: khả năng phân tích, đặt câu hỏi và đưa ra giải pháp sáng tạo.
- Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm: truyền đạt ý tưởng, lắng nghe và hợp tác hiệu quả.
- Trí tuệ cảm xúc (EQ): thấu hiểu, chia sẻ và tạo ảnh hưởng tích cực trong môi trường xã hội.
- Sáng tạo, dám nghĩ, dám làm: khả năng đưa ra những ý tưởng mới, thử nghiệm và đổi mới.
- Học tập suốt đời: tự đánh giá, điều chỉnh phương pháp và chủ động tìm kiếm tri thức mới.
Những hoạt động như thảo luận lớp, thuyết trình, dự án nhóm và phản biện quan điểm được lồng ghép vào chương trình giảng dạy để buộc học sinh phải diễn đạt suy nghĩ bằng ngôn ngữ riêng, thay vì dựa vào câu trả lời có sẵn từ AI.
Quan điểm của các nhà giáo dục và chuyên gia thị trường lao động
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, cho biết AI sẽ thay đổi cấu trúc việc làm, nhưng không đồng nghĩa với việc “xóa sổ” cơ hội cho con người. “Nguy cơ thực sự là không học, không rèn luyện kỹ năng. Khi không cập nhật kiến thức, người lao động sẽ bị tụt hậu.”
Ông nhấn mạnh rằng người lao động giỏi không cần biết mọi thứ, mà cần hiểu rõ điểm mạnh cá nhân, lựa chọn lĩnh vực phù hợp và đầu tư học tập chuyên sâu. Hiện tại, nhu cầu nhân lực tại TPHCM tập trung vào thương mại, dịch vụ, công nghiệp và xây dựng – những ngành đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng mềm và khả năng làm chủ công nghệ.
Tiến sĩ Phạm Hồng Hoa kết luận: “Thay vì cấm hay cho phép AI, nhà trường nên xây dựng khung hướng dẫn sử dụng AI có trách nhiệm, gắn với mục tiêu học tập rõ ràng. Chương trình cần giảm ghi nhớ máy móc, tăng thảo luận, dự án liên môn và đào tạo giáo viên trở thành người dẫn dắt tư duy.”
Hồ Phúc
