Nội dung chính
Trong những đêm đông lạnh giá và mưa rào dày đặc, những người lính biên phòng vẫn kiên trì mang ánh sáng của chữ viết đến những ngôi làng xa xôi trên dãy núi biên giới.
Hành trình giáo dục trên những con đường biên giới hiểm trở
Sinh năm 1992, người dân tộc Lào Thiếu tá Vì Văn Liêm hiện giữ chức Phó Đội trưởng Đội Vũ trang, Đồn Biên phòng Mường Lạn, tỉnh Sơn La. Đồn này giáp gần 55 km đường biên giới Lào, nơi hơn 98% dân cư là các dân tộc thiểu số, một vùng đất vốn đã chịu đựng nghèo đói và thiếu thốn tri thức trong nhiều thế hệ.
Ban ngày giữ biên, ban đêm đứng lớp
Kể từ năm 2019, khi chương trình xóa mù chữ được triển khai tại khu vực, Thiếu tá Liêm đã đề xuất và tự nguyện mở lớp dạy chữ cho các bản cao. Ban ngày, anh cùng đồng đội tuần tra, bảo vệ biên giới; khi màn đêm buông xuống, anh vượt dốc, leo trèo để đến lớp đúng giờ. Lớp học được tổ chức từ 19:00 đến 21:30, kéo dài hàng ngày trong tuần, chờ đợi người dân nương về học.
Học viên chủ yếu là người dân Mông, độ tuổi từ 15 đến 65, trong đó phần lớn là phụ nữ – những người vừa gánh vác công việc đồng áng, vừa chăm lo gia đình. Như anh chia sẻ với Báo Điện tử Chính phủ: “Dạy chữ cho bà con biên giới không chỉ giúp họ biết đọc, biết viết, mà còn là công cụ để truyền đạt chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, thu hẹp khoảng cách miền xuôi – miền ngược, mở đường cho thế hệ trẻ tiếp tục học tập và tạo nguồn cán bộ địa phương cho tương lai.”
Thực trạng và những khó khăn trên mặt trận giáo dục
Sau 6 năm kiên trì, Thiếu tá Liêm và đồng đội đã duy trì 5 lớp xóa mù chữ, thu hút gần 220 học viên. Kinh phí hầu như không có; sách vở, dụng cụ học tập chủ yếu được Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng Đồn Biên phòng quyên góp. Đường đất trơn trượt mùa mưa, học viên thường xuyên phải ngủ trên lan nương, nhiều người không biết tiếng phổ thông, và thời gian học trùng với mùa thu hoạch khiến sĩ số giảm sút. Thêm vào đó, quan niệm trọng nam khinh nữ vẫn còn tồn tại, khiến phụ nữ e dè khi đến lớp.
Niềm hạnh phúc giản dị của một người thầy lính
Với Thiếu tá Liêm, mỗi lần được học viên gọi “thầy giáo” là một niềm hạnh phúc riêng. Tiếng ê a đánh vần của học sinh mọi lứa tuổi, ánh mắt sáng lên khi nắm được chữ viết, đã trở thành động lực để anh kiên trì ở lại lớp, ở lại bản lâu dài.
Sau khi hoàn thành khóa học, học viên không chỉ biết đọc, viết, tính toán mà còn mở được các quán tạp hóa nhỏ, hỗ trợ kinh tế gia đình. Một bà con ở bản Huổi Men chia sẻ: “Trước không biết chữ, sợ mọi giấy tờ. Giờ viết được, đọc được, chúng tôi tự tin hơn. Khi vay vốn hay kinh doanh, không còn lo bị lừa. Thầy Liêm dạy rất dễ hiểu và luôn đối xử như người thân trong gia đình. Ai cũng yêu quý thầy!”
Những kiến thức mới giúp cộng đồng hiểu rõ hơn các chính sách, từ đó cùng nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, duy trì an ninh trật tự và bảo vệ biên giới.
Giá trị nhân văn và tầm ảnh hưởng lâu dài
“Xóa mù chữ là việc làm rất cần thiết, giàu ý nghĩa nhân văn. Nó mở ra cơ hội để bà con tiếp cận khoa học kỹ thuật, nâng cao đời sống,” Thiếu tá Liêm nhấn mạnh. Những đóng góp này đã được Bộ Dân tộc và Tôn giáo, UBND tỉnh Sơn La, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Trung ương Hội LHTN Việt Nam công nhận qua nhiều tấm bằng khen.
Những cống hiến thầm lặng của Thiếu tá Vì Văn Liêm và đồng đội không chỉ được ghi nhận bằng các bằng khen, mà còn bằng ánh mắt tự tin của học trò, tiếng ê a trong lớp học đêm và niềm tin trọn vẹn mà bà con gửi trao. Ở Mường Lạn, “con chữ” vẫn tiếp tục đồng hành cùng những bước chân tuần tra của người lính biên phòng, góp phần giữ gìn bình yên và phát triển bền vững cho Tổ quốc.
Sơn Hào
