Nội dung chính
Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ em là gì?
Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ em có thể tiến triển thành viêm màng não – một tình trạng nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm. Theo báo cáo của Bộ Y tế (2023), khoảng 8% trẻ gái và 2% trẻ trai dưới 5 tuổi mắc bệnh này. Nguyên nhân thường là vi khuẩn xâm nhập qua niệu đạo ngắn ở bé gái hoặc qua da, phân ở cả hai giới.
Khi nhiễm khuẩn tiết niệu dẫn tới viêm màng não
Hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện của trẻ sơ sinh khiến hàng rào bảo vệ ruột và máu não yếu hơn người lớn. Khi vi khuẩn như Enterococcus faecalis lan rộng vào máu, chúng có thể xâm nhập tới não và tủy sống, gây ra viêm màng não. Tỷ lệ tử vong của viêm màng não do nhiễm khuẩn ở trẻ nhỏ dao động từ 20%‑60%, và những trẻ sống sót có nguy cơ gặp các biến chứng thần kinh lâu dài như co giật, chậm phát triển, suy giảm thính lực.
Câu chuyện thực tế: bé Ánh
Bé Ánh, 8 tháng tuổi, được đưa vào Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (Hà Nội) với sốt 39°C, ho đờm và hắt hơi liên tục. Kết quả nuôi cấy nước tiểu xác định Enterococcus faecalis. Ngày thứ hai, bé xuất hiện thóp phồng căng và lơ mơ; siêu âm thóp không phát hiện bất thường, nhưng các chỉ số viêm tăng mạnh: CRP lên 22,7 mg/dL (gấp >40 lần ngưỡng bình thường) và Procalcitonin đạt 4 ng/mL, gợi ý nhiễm trùng nặng.
“Trẻ nhỏ có hàng rào máu não chưa phát triển đầy đủ, vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương,” bác sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo, Phó trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết. Sau khi thực hiện cấy máu và chọc dò dịch não tủy, kết quả khẳng định bé đã bị viêm màng não.
Đội ngũ y tế đã điều trị bé Ánh bằng kháng sinh đa dạng theo phác đồ, đồng thời theo dõi chặt chẽ các chỉ số sinh tồn và phản xạ thần kinh. Sau 48 giờ, bé tự thở tốt, sốt giảm, và vào ngày thứ 13 các chỉ số bạch cầu, CRP và dịch tủy đã trở lại bình thường. Sau 14 ngày điều trị, bé xuất viện trong tình trạng ổn định và được khuyến nghị tái khám định kỳ để kiểm tra thính lực.
Dấu hiệu cần chú ý ở trẻ sơ sinh và trẻ lớn
- Trẻ sơ sinh: sốt cao khó hạ, thóp phồng, bú kém, nôn, lơ mơ.
- Trẻ lớn: đau hạ vị, đau lưng hoặc hông, tiểu buốt, tiểu nhiều lần nhưng lượng ít, nước tiểu đục, mùi hôi hoặc có máu.
- Triệu chứng kéo dài: mệt mỏi, tiêu chảy, giảm cân.
Khi gặp bất kỳ dấu hiệu trên, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để xét nghiệm nước tiểu, máu và, nếu cần, chọc dò dịch tủy.
Biện pháp phòng ngừa và chăm sóc
Để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu, các bậc cha mẹ có thể thực hiện:
- Thay tã thường xuyên, giữ vùng kín luôn khô ráo.
- Tránh tắm bồn lâu, thay vào đó dùng vòi sen nhẹ.
- Không để trẻ mặc quần áo, đồ lót quá chật.
- Khuyến khích trẻ uống đủ nước, tránh nhịn tiểu.
- Dạy trẻ (khi đủ tuổi) vệ sinh vùng kín đúng cách, từ trước sau khi đi vệ sinh.
- Hạn chế đồ uống có caffein hoặc các chất kích thích bàng quang.
Việc theo dõi nhiệt độ, nhịp tim, nhịp thở và phản xạ thần kinh hằng ngày giúp phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm.
Kết luận
Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ em không phải là bệnh hiếm, nhưng vì các dấu hiệu ban đầu thường mờ nhạt, việc quan sát tỉ mỉ và can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định sự hồi phục. Khi có dấu hiệu sốt cao, thóp phồng hoặc thay đổi thói quen tiểu, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị sớm.
Hãy chia sẻ thông tin này để các bậc phụ huynh cùng nâng cao nhận thức và bảo vệ sức khỏe cho con em mình.
Thúy Nga
