Người dân miền núi Quảng Trị đang khai thác vàng sa khoáng trên bờ sông Đakrông, tạo ra hàng loạt hố hàm ếch sâu tới 2 m và đe dọa an toàn đường Quốc lộ 1A Tây.

Vàng sa khoáng và thực trạng khai thác tự phát ở sông Đakrông

Trong thời gian gần đây, cư dân các xã Tà Rụt và La Lay (Quảng Trị) lợi dụng bờ sông Đakrông khô hạn để đào bới, khoét sâu nhằm khai thác vàng sa khoáng – loại vàng hạt nhỏ được mang theo dòng lũ từ thượng nguồn và lắng đọng trên lớp đất đá ven sông.

Cách người dân khai thác

Những người tham gia thường mang theo cuốc, xẻng, xà beng và thau nhựa, làm việc từ sáng sớm tới chiều muộn. Họ đào đất, vét bùn và rải lên bờ để sàng lọc vàng, sau đó thu thập vàng cám trong các khay, chén nhựa.

Thu nhập thực tế

Ông H.A.V., 46 tuổi, thôn Ba Bảy, cho biết gia đình mình đãi vàng hơn một tháng, mỗi ngày chỉ kiếm được khoảng 100.000 đồng – đủ mua gạo, mắm muối. Ông V. và ông P. (cùng 10‑12 con) cũng chỉ thu về 50.000‑100.000 đồng mỗi ngày, dù phải đứng ngâm nước, chịu nắng và ẩm ướt suốt giờ làm việc.

Tác động môi trường và an toàn giao thông

Việc đào bới đã tạo ra nhiều hố hàm ếch rộng 1‑2 m, sâu hơn 2 m trên bờ sông. Một số đoạn bờ sông cao 3‑5 m đã bị đào nham nhở, làm mất liên kết đất đá, khiến các khối đá cuội lớn treo lơ lửng và tiềm ẩn nguy cơ sạt lở khi mưa lớn.

Đặc biệt, những hố hàm ếch này nằm ngay dưới chân đường Quốc lộ 1A Tây (đường Hồ Chí Minh nhánh Tây), một tuyến giao thông quan trọng nối cửa khẩu quốc tế La Lay với nội địa. Khi mưa bão, độ ổn định của nền đường có thể bị suy giảm, gây nguy hiểm cho người lái xe.

Phản hồi của chính quyền địa phương

Ông Lê Quang Thạch, Chủ tịch UBND xã La Lay, cho biết địa phương đã phát hiện và giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác tự phát. Các lực lượng công an và cán bộ xã đang tăng cường tuyên truyền, ngăn chặn việc khoét hố hàm ếch ngay dưới chân đường Quốc lộ 1A Tây, đồng thời tìm giải pháp hỗ trợ thu nhập cho người dân miền núi.

Giải pháp đề xuất

• Triển khai chương trình đào tạo kỹ năng nghề thay thế, giảm phụ thuộc vào khai thác vàng tự phát.
• Thực hiện các biện pháp ổn định bờ sông: trồng cây, xây dựng đê chắn, lắp đặt lưới bảo vệ.
• Giám sát thường xuyên và xử phạt nghiêm các hành vi đào bới gây nguy hiểm cho giao thông.
• Hỗ trợ tài chính, vay vốn ưu đãi cho các hộ nông dân để cải thiện năng suất nông nghiệp.

Việc cân bằng giữa sinh kế của người dân và bảo vệ môi trường, an toàn giao thông là thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cộng đồng, chính quyền và các tổ chức bảo vệ môi trường.