Viêm họng mạn tính: Nguyên nhân đa dạng và cách điều trị hiệu quả

Viêm họng mạn tính không chỉ do trào ngược dạ dày – thực quản mà còn xuất phát từ nhiều yếu tố môi trường, nhiễm khuẩn và bệnh lý tai mũi họng kéo dài.

Nguyên nhân gây viêm họng mạn tính

Viêm họng mạn tính là kết quả của một loạt các yếu tố gây kích ứng và viêm nhiễm kéo dài ở vùng họng. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất, được hỗ trợ bởi các nghiên cứu y khoa và thống kê bệnh viện.

1. Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD)

Khi dịch tiêu hoá có tính axit di chuyển lên trên, niêm mạc họng bị tổn thương, gây cảm giác đau rát, khó nuốt và khàn tiếng. Một nghiên cứu của American Journal of Gastroenterology cho thấy khoảng 30% bệnh nhân viêm họng mạn tính có tiền sử GERD.

2. Nhiễm khuẩn – virus

Vi khuẩn Streptococcus, Haemophilus influenzae và các loại virus như rhinovirus thường gây viêm họng cấp và nếu không được điều trị dứt điểm, có thể chuyển thành mạn tính.

3. Yếu tố môi trường

Tiếp xúc lâu dài với khói thuốc lá, bụi công nghiệp, ô nhiễm không khí và các chất kích thích khác làm tăng nguy cơ viêm họng mạn tính và các bệnh hô hấp khác như viêm phổi.

4. Bệnh lý tai mũi họng kéo dài

• Viêm amidan mạn tính: Không được điều trị triệt để có thể lan rộng tới họng.
• Viêm xoang mạn tính: Dịch nhầy chảy xuống họng gây kích ứng liên tục.
• Ung thư vòm họng (hiếm): Nếu không phát hiện sớm, có thể biểu hiện như viêm họng kéo dài.

5. Dị ứng và tắc mũi mạn tính

Polyp mũi, lệch vách ngăn hoặc dị ứng môi trường khiến dịch nhầy chảy liên tục, tạo môi trường thuận lợi cho viêm họng.

Triệu chứng thường gặp

Những dấu hiệu lặp đi lặp lại trong ít nhất một tuần bao gồm:

• Đau họng kéo dài, cảm giác vướng, nóng rát, ngứa.
• Cổ họng sưng tấy, khô rát, khó nuốt.
• Ho kéo dài, kèm đờm đặc.
• Hơi thở có mùi hôi.
• Trong một số trường hợp, sốt nhẹ, mệt mỏi, đặc biệt ở người già và trẻ em.

Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị

Viêm họng mạn tính có thể dẫn tới các biến chứng nặng nề, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tài chính:

• Viêm phổi, viêm phế quản và viêm tai giữa.
• Viêm hạt mạn tính (lymphoid hyperplasia) – tăng nguy cơ bội nhiễm.
• Tiến triển thành viêm xoang mạn tính.
• Vi khuẩn xâm nhập máu, gây nhiễm độc huyết.

Phương pháp điều trị toàn diện

Quy trình điều trị được cá nhân hoá dựa trên kết quả khám lâm sàng, nội soi và các xét nghiệm bổ trợ (máu, X-quang, nội soi thực quản).

1. Điều trị nguyên nhân cơ bản

• GERD: Thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc kháng axit.
• Nhiễm khuẩn: Kháng sinh theo chỉ định (penicillin, macrolide).
• Viêm amidan, xoang: Phẫu thuật hoặc dùng thuốc kháng viêm, kháng sinh.

2. Thuốc hỗ trợ giảm triệu chứng

• Thuốc giảm đau, kháng viêm (NSAIDs, paracetamol).
• Thuốc giảm ho, thuốc chống dị ứng nếu có yếu tố dị ứng.
• Súc miệng bằng dung dịch kháng khuẩn, rửa mũi bằng nước muối sinh lý.

3. Thay đổi lối sống

• Tránh khói thuốc lá, môi trường ô nhiễm.
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin C và kẽm để tăng đề kháng.
• Duy trì vệ sinh răng miệng, rửa tay thường xuyên.
• Uống đủ nước, tránh thực phẩm cay, chua, nóng.

Kết luận

Viêm họng mạn tính là bệnh lý phức tạp, đòi hỏi nhận diện đúng nguyên nhân và áp dụng chiến lược điều trị đa chiều. Khi được can thiệp sớm, bệnh không chỉ giảm bớt triệu chứng mà còn ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.

Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng để có phác đồ điều trị phù hợp và duy trì lối sống lành mạnh.

BS. Nguyễn Văn Dũng